काठमाडौं । टिकटक नेपालको सबैभन्दा लोकतान्त्रिक सूचनाको औजार बन्नेछ भनेर कसैले सोचेको थिएन। एक किसानको सुझाव, एक शिक्षकको पाठ र एक महिलाको ४७ सेकेन्डको व्यवसायिक भिडियो जस्ता अनेक भिडियोहरूबाट यो विस्तारै आफैं सम्भव हुँदै आयो ।
बाढीको चेतावनीदेखि मानसिक स्वास्थ्य सम्बन्धी छलफलसम्म, नेपालमा जटिल विषयहरूको कुनै कमी छैन । तर टिकटकले यस्ता विषयलाई बुझ्न र सामना गर्न केही सहज बनाइदिएको छ ।
बाढी वा भूकम्पजस्ता विपद्का बेला क्रियटरहरूले उद्धारसम्बन्धी सूचना, हराएका व्यक्तिहरूको खोजी सम्बन्धी जानकारी तथा आवश्यक अपडेटहरू साझा गर्ने गर्छन् । टिकटक सुस्त गतिको इन्टरनेटमा पनि प्रभावकारी रूपमा चल्ने भएकाले दुर्गम गाउँका मानिसहरूले पहिलेभन्दा छिटो महत्वपूर्ण सूचना प्राप्त गर्न र शेयर गर्न सकिरहेका छन् ।
नेपालमा टिकटक अब मनोरञ्जनको माध्यम मात्र होइन, यस अघि कहिल्यै पनि आफ्नो आवाज उठाउन नसकेकाहरूका लागि अभिव्यक्तिको एउटा सशक्त माध्यम बनेको छ ।
आफ्ना जरा र संस्कृतितर्फ फर्किंदै
नेपालमा टिकटकको सबैभन्दा प्रभावकारी प्रयोगमध्ये एक संस्कृति र भाषाको संरक्षण हो । युवा क्रियटरहरूले नेवारी देवी नाच, गुरुङ सांस्कृतिक प्रस्तुति तथा थारू समुदायका परम्परागत कृषि संस्कारजस्ता सांस्कृतिक गतिविधिहरू भिडियोमार्फत प्रस्तुत गरिरहेका हुन्छन् ।
त्यस्तै, मैथिली, नेपाल भाषा र तामाङ भाषा जस्ता संकटमा परेका भाषाहरूमा कन्टेन्टहरू बनाएर नयाँ पुस्तालाई आफ्ना जरा र पहिचानसँग जोड्ने काम पनि भइरहेको छ ।
कुनै समय हराउने जोखिममा रहेका ढाका कपडा बुनाइ र भक्तपुरको माटोका भाँडा बनाउने कलाजस्ता परम्परागत सीपहरू अहिले विश्वभरका हजारौं दर्शकमाझ पुगिरहेका छन् ।
आर्थिक सशक्तीकरण
टिकटकले सामाजिक अवरोधहरू पनि तोडिरहेको छ । युवा क्रियटरहरूले उत्पादनको मूल्य निर्धारणदेखि खर्च नगरीकनै मार्केटिङ गर्ने तरिकासम्मका वास्तविक व्यवसायिक अनुभवहरू शेयर गरिरहेका छन् । यसले साधारण नेपालीलाई कक्षा कोठा वा बोर्डरुममा नपुगी आफ्नै व्यवसाय सुरु गर्ने ज्ञान र आत्मविश्वास प्रदान गरिरहेको छ।
विभिन्न जिल्लाका किसानहरूले जैविक खेतीका उपाय तथा बजार मूल्य सम्बन्धी जानकारी आदानप्रदान गर्दै अन्य किसानलाई राम्रो निर्णय लिन सहयोग गरिरहेका छन् ।
त्यस्तै, एसईईका विद्यार्थीहरूका लागि अध्ययनलाई प्रभावकारी बनाउने उपाय, कठिन विषयहरू बुझ्ने तरिका तथा राम्रो नतिजा हासिल गर्न सहयोग गर्ने निःशुल्क सुझावहरू पनि व्यापक रूपमा शेयर भइरहेका छन् ।
मानसिक स्वास्थ्यबारे नयाँ संवादको थलो
मानसिक स्वास्थ्य अर्को यस्तो क्षेत्र हो जहाँ टिकटकले शान्त तर महत्वपूर्ण प्रभाव पारिरहेको छ । लामो समयसम्म नेपालमा डिप्रेसन वा एन्जाइटी जस्ता समस्याबारे खुला रूपमा कुरा गर्नु लाजमर्दो मानिन्थ्यो। आज भने युवा क्रियटरहरू आफ्ना अनुभवहरू खुलेर शेयर गरिरहेका छन् र आवश्यक सहयोग लिन अरूलाई पनि प्रोत्साहित गरिरहेका छन् ।
इमानदार रूपमा आफ्ना अनुभव व्यक्त गर्ने यही सरल अभ्यासले नेपाली समाजमा मानसिक स्वास्थ्यप्रतिको दृष्टिकोणलाई विस्तारै परिवर्तन गरिरहेको छ ।
नेपालका वास्तविक कथाहरू सुनाइरहेका केही लोकप्रिय टिकटक पेजहरूको उदाहरण लिनुपर्दा Healthymindsnepal, Explorenepal01, Merosiksha, Rodhi.source, nepal8thwonder र krishisuchanaofficial आदिलाई लिन सकिन्छ।
