काठमाडौं । कर्जा असुली अपेक्षित रूपमा हुन नसक्दा एनआइसी एसिया बैंकको गैरबैंकिङ सम्पत्ति घट्नुको साटो निरन्तर बढ्दै गएको छ । चालु आर्थिक वर्ष २०८२ को मंसिर मसान्तसम्म बैंकको गैरबैंकिङ सम्पत्ति ४ अर्ब ३९ करोड रुपैयाँ पुगेको छ, जुन गत वर्षको सोही अवधिको ४ अर्ब १४ करोड रुपैयाँभन्दा ६.०४ प्रतिशतले बढी हो । बैंकले जफत गरिएका घर, जग्गा तथा भवनहरू लिलामीमार्फत बिक्री गर्ने प्रयास सफल हुन नसक्दा बैंकको वित्तीय प्रदर्शन र व्यवस्थापनमाथि दबाब बढ्दै गएको देखिन्छ ।
नेपाल राष्ट्र बैंकको नियमन अनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाले जफत गरेका धितो सम्पत्तिहरू निश्चित अवधिभित्र बिक्री गरी नगदमा रूपान्तरण गर्नुपर्ने व्यवस्था छ । तर एनआइसी एसियाको तथ्यांकले भने यो व्यवस्थामा चुनौती बढ्दै गएको संकेत गर्छ । गैरबैंकिङ सम्पत्ति बढ्नु भनेको बैंकले असुलीमा अपेक्षित सफलता हासिल गर्न नसकेको प्रत्यक्ष प्रमाणका रूपमा लिइन्छ ।
बैंकिङ क्षेत्रका जानकारहरू यस अवस्थालाई अघिल्लो वर्षहरूमा अपनाइएको आक्रामक कर्जा विस्तार नीतिसँग जोडेर हेर्छन् । आर्थिक गतिविधि सुस्त रहँदा र कर्जा उत्पादनशील क्षेत्रमा नजाँदा ऋणीहरू कर्जा तिर्न असफल भएका छन् । त्यसको प्रत्यक्ष असर बैंकहरूले जफत गरेका घर, जग्गा र भवनको परिमाण बढ्नुका रूपमा देखिएको छ । एनआइसी एसियाले पनि तत्कालीन व्यवस्थापनकालमा कर्जा विस्तारलाई प्राथमिकतामा राख्दा अहिले त्यसको मूल्य चुकाउनुपरेको उनीहरूको विश्लेषण छ ।
बैंकका सार्वजनिक विवरण अनुसार पछिल्ला केही त्रैमासिकदेखि गैरबैंकिङ सम्पत्ति घटाउने प्रयास भए पनि ठोस परिणाम देखिएको छैन । जफत गरिएका धितो सम्पत्तिहरू लिलामीमार्फत बिक्री गर्न पटक–पटक सूचना प्रकाशित गरिए पनि अपेक्षित खरिदकर्ता नपाइनु बैंकको मुख्य समस्या बनेको छ । घरजग्गा कारोबार सुस्त हुनु, बजार मूल्य घट्नु र लगानीकर्ताको आत्मविश्वास कमजोर हुनु यसको प्रमुख कारणका रूपमा देखिन्छ ।
समग्रमा, तथ्यांकले देखाउँछ कि एनआइसी एसिया बैंक गैरबैंकिङ सम्पत्ति घटाउने चुनौतीमा अझै सफल हुन सकेको छैन । आर्थिक गतिविधि सुस्त रहेको वर्तमान अवस्थामा असुली, सम्पत्ति व्यवस्थापन र ग्राहक विश्वास सन्तुलनमा नल्याए बैंकको वित्तीय स्वास्थ्यमा थप दबाब पर्न सक्ने जोखिम कायमै छ ।
गैरबैंकिङ सम्पत्ति बढ्दै जानुले बैंकको पूँजी, नाफा र समग्र वित्तीय प्रदर्शनमा पनि दबाब सिर्जना गर्छ । यस्तो सम्पत्तिबाट प्रत्यक्ष आम्दानी नहुने भएकाले बैंकको सञ्चालन नाफा संकुचित हुने जोखिम बढ्छ । त्यसैगरी, सम्पत्ति व्यवस्थापनमा समय र लागत बढ्दा बैंकको दक्षता घट्ने खतरा रहन्छ ।
पछिल्लो समय प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सुजित शाक्यको नेतृत्वमा बैंकले गैरबैंकिङ सम्पत्ति व्यवस्थापनलाई प्राथमिकतामा राख्ने बताउँदै आएको छ । तर बैंकभित्रैका कर्मचारीहरूका अनुसार असुली प्रक्रिया प्रभावकारी बनाउनुपर्ने बेला कर्जा विस्तारतर्फ ध्यान केन्द्रित भइरहेको छ । उनीहरू भन्छन्,‘अहिले बैंकलाई नयाँ कर्जा होइन, पुरानो कर्जा असुली र जफत सम्पत्ति बिक्री नै मुख्य चुनौती हो ।’
जानकारहरू एनआइसी एसियाको समस्यालाई केवल बाह्य आर्थिक मन्दीसँग मात्र सीमित मान्दैनन् । उनीहरूका अनुसार संस्थागत निर्णयभन्दा सञ्चालक समितिको प्रभाव बढ्नु, जोखिम व्यवस्थापन कमजोर हुनु र ग्राहकसँगको सम्बन्ध खस्किनु पनि गैरबैंकिङ सम्पत्ति बढ्नुका सहायक कारण हुन् । चर्को ब्याज असुली र लिलामीमुखी अभ्यासले बैंकप्रति नकारात्मक धारणा बढ्दै गएको उनीहरूको टिप्पणी छ ।
समग्रमा, तथ्यांकले देखाउँछ कि एनआइसी एसिया बैंक गैरबैंकिङ सम्पत्ति घटाउने चुनौतीमा अझै सफल हुन सकेको छैन । आर्थिक गतिविधि सुस्त रहेको वर्तमान अवस्थामा असुली, सम्पत्ति व्यवस्थापन र ग्राहक विश्वास सन्तुलनमा नल्याए बैंकको वित्तीय स्वास्थ्यमा थप दबाब पर्न सक्ने जोखिम कायमै छ ।
