काठमाडौं । मध्यपूर्व खाडी क्षेत्रमा तीनवटा मालवाहक पानीजहाजमाथि आक्रमण भएपछि विश्व तेल बजारमा ठूलो उथलपुथल देखिएको छ । बढ्दो भू-राजनीतिक तनावका कारण बिहीबार अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य तीव्र रूपमा उकालो लाग्दै प्रतिब्यारेल १०० अमेरिकी डलर नाघेको छ ।
एसियाली बजारमा ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य सय डलर पार गरेपछि विश्व अर्थतन्त्रमा नयाँ दबाब थपिएको विश्लेषण गरिएको छ । विश्लेषकहरूका अनुसार यो मूल्यवृद्धि अमेरिका–इजरायल र इरानबीच चर्किँदै गएको तनावको प्रत्यक्ष परिणाम हो ।
ऊर्जा ढुवानीका लागि विश्वकै सबैभन्दा संवेदनशील जलमार्ग मानिने ‘हर्मुज स्ट्रेट’ वरिपरि आक्रमणको जोखिम बढेपछि जहाज आवतजावतमा समेत त्रास फैलिएको छ । यही कारण विश्व ऊर्जा आपूर्तिमै अवरोध आउने चिन्ता बढ्दै गएको छ ।
यसबीच इरानको रिभोलुसनरी गार्ड्स आईआरजीसीले अमेरिका र उसका सहयोगीहरूसँग सम्बन्धित जहाजलाई निशाना बनाउन सक्ने चेतावनी दिएको छ । आईआरजीसीले तनाव थप चर्किए तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल २०० डलरसम्म पुग्न सक्ने संकेत पनि गरेको छ ।
बढ्दो मूल्य नियन्त्रण गर्न अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सी आईईएले आफ्नो आपतकालीन भण्डारबाट ४० करोड ब्यारेल तेल बजारमा पठाउने घोषणा गरेको छ । तर ऊर्जा विज्ञहरूका अनुसार यो कदमले बजारलाई केही समयका लागि मात्रै राहत दिन सक्छ। आपूर्ति असुरक्षित रहिरहेसम्म मूल्य उच्च रहने उनीहरूको आकलन छ।
तेलको मूल्यवृद्धिको प्रभाव विश्वका विभिन्न देशमा देखिन थालेको छ । अमेरिकामा पेट्रोलको मूल्य उकालो लागेको छ भने फिलिपिन्स र थाइल्यान्डजस्ता एसियाली देशमा इन्धन भर्ने सवारीसाधनको लामो लाइन देखिन थालेको छ।
ऊर्जा संकट गहिरिन सक्ने आशंकाबीच केही देशले सरकारी कार्यालयको काम गर्ने समय घटाउने, ऊर्जा बचत अभियान चलाउने तथा ‘वर्क फ्रम होम’ जस्ता उपायसमेत अपनाउन थालेका छन् ।
यदि मध्यपूर्वको तनाव छिट्टै समाधान भएन भने विश्व अर्थतन्त्रमा थप महँगी, आपूर्ति संकट र ऊर्जा अस्थिरताको जोखिम बढ्ने चेतावनी विश्लेषकहरूले दिएका छन् ।
