काठमाडौं । अमेरिका र ईरान बीचको तनाव उत्कर्षमा पुगेको छ । पछिल्ला घटनाक्रमले आगामी केही दिन वा हप्ताभित्र ठूलो सैन्य टकराब हुन सक्ने संकेत गरेको छ ।
यदि अमेरिकाले सैन्य कारबाही गरेमा त्यो सानो वा प्रतीकात्मक नभई हप्तौँसम्म चल्ने व्यापक अपरेशन हुन सक्ने ठानिएको छ । एक ह्वाइट हाउस अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै रिपोर्टमा सम्भावित हमलाको सम्भावना ९० प्रतिशतसम्म रहेको दाबी गरिएको छ । सम्भावित कारबाही इजराइलसँगको सहकार्यमा ईरानको आणविक तथा मिसाइल संरचनालाई लक्षित गर्न सक्ने जनाइएको छ ।
अमेरिकाभित्र पनि आक्रमणको उद्देश्य र उपलब्धिबारे स्पष्टता नभएको चर्चा चलिरहेको छ, तर राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प कडा अडानमा देखिएका छन् । उनले ‘सबै विकल्प खुला छन्’ भन्ने अभिव्यक्ति दिँदै सैन्य तयारीको संकेत गरेका छन् ।
जेनेभामा ट्रम्पका सल्लाहकारहरूले ईरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीसँग तीन घण्टा लामो वार्ता गरेका छन् । दुवै पक्षले केही प्रगति भएको बताएका भए पनि मुख्य विषयमा सहमति जुट्न बाँकी रहेको जनाइएको छ । अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भेन्सले पनि वार्तामा केही सकारात्मक संकेत देखिए पनि ‘रेड लाइन’ का विषयमा मतभेद कायम रहेको बताएका छन् ।
रिपोर्टअनुसार, अमेरिकाले मध्यपूर्व क्षेत्रमा दुई विमानवाहक पोत, करिब एक दर्जन युद्धपोत, सयौँ लडाकु विमान र हवाई प्रतिरक्षा प्रणाली तैनाथ गरिसकेको छ । एफ-३५, एफ-२२ र ‘F-१६ जस्ता लडाक’ विमानसमेत क्षेत्रमा पठाइएको छ । १५० भन्दा बढी कार्गो उडानमार्फत हतियार र गोला९बारुद पुर्याइएको जनाइएको छ।
इजराइलका अधिकारीहरूले पनि देश केही दिनमै युद्धस्थितिका लागि तयारी अवस्थामा रहेको बताएका छन् । यसैबीच तनाव बढिरहेका बेला रूस र ईरानले ओमान सागर र उत्तरी हिन्द महासागर क्षेत्रमा संयुक्त नौसैनिक अभ्यास गर्ने घोषणा गरेका छन् । ईरानको रिभोल्युशनरी गार्ड्सले हर्मुज जलडमरूमध्य नजिक सैन्य अभ्यास गर्दै केही समयका लागि आवागमन आंशिक रूपमा रोकेको थियो । हर्मुज जलडमरूमध्य विश्व तेल आपूर्तिको करिब २० प्रतिशत पारगमन हुने अत्यन्तै संवेदनशील समुद्री मार्ग हो । यो फारसको खाडीलाई ओमानको खाडी हुँदै विश्व बजारसँग जोड्छ । साउदी अरब, कुवैत, इराक, कतार, बहराइन, यूएई र ईरानको अधिकांश तेल-ग्यास यही मार्गबाट निर्यात हुन्छ ।
अमेरिका-ईरान आणविक वार्तामा बैलिस्टिक मिसाइल कार्यक्रम सबैभन्दा ठूलो विवाद बनेको छ । अमेरिकाले ईरानलाई मिसाइल कार्यक्रम सीमित गर्न र हिज्बुल्लाह तथा हूती जस्ता समूहलाई समर्थन बन्द गर्न दबाब दिँदै आएको छ । तर ईरानले आफ्नो मिसाइल कार्यक्रम राष्ट्रिय सुरक्षासँग जोडिएको ‘रेड लाइन’ भएको बताउँदै कुनै सम्झौता नगर्ने अडान दोहोर्याएको छ ।
तनाव उत्कर्षमा पुगेका बेला कूटनीति र सैन्य तयारी दुवै समानान्तर रूपमा अघि बढिरहेका छन्। अबको केही हप्ता मध्यपूर्वको सुरक्षाका लागि निर्णायक बन्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ ।
