आगामी फागुन २१ गतेको निर्वाचनको मिति नजिकिँदै जाँदा नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) बहुआयामिक रणनीतिक तयारीमा लागेको छ । विभिन्न २३ वटा घटक मिलाएर बनेको नेकपा पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड र माधवकुमार नेपालको नेतृत्वमा देशव्यापी चुनावी अभियानमा होमिएको छ । केन्द्रदेखि वडा तहसम्म कार्यकर्ता परिचालन र प्रशिक्षण कार्यक्रम भइरहेका छन् ।
देशव्यापी रूपमा निर्वाचनको माहोल तीव्र बन्दै जाँदा नेकपा आफूलाई परिवर्तन र अग्रगमनको मूल शक्तिका रूपमा स्थापित गर्ने अभियानमा छ । नेकपाले गणतन्त्र, संघीयता, धर्मनिरपेक्षता र समानुपातिक प्रणालीको रक्षा र विकासलाई केन्द्रीय राजनीतिक एजेन्डा बनाएको छ । यी उपलब्धिलाई संस्थागत गर्दै सुशासन र भ्रष्टाचार नियन्त्रणमार्फत जनविश्वास पुनः आर्जन गर्ने रणनीति नेकपाको छ ।
घोषणापत्रमार्फत नेकपाले जेनजी आन्दोलनले उठाएका सुशासन, सेवा प्रवाह, पूर्वाधार विकास र समृद्धिका मुद्दा समेटिनुका साथै बदलिँदो सामाजिक चेतनालाई आत्मसात् गर्ने संकल्प गर्दै छ । विशेषगरी समाजवादउन्मुख राज्य व्यवस्थामार्फत रोजगारी सिर्जना, बेरोजगारी अन्त्य र जीवनस्तर उकास्ने प्रतिबद्धतासहित जनताकोबिचमा नेकपा जाँदै छ ।
विगतका कमजोरी स्विकार्दै आत्मआलोचना गरिएको र जनतासँग पुनः सम्बन्ध मजबुत बनाइएको दाबी नेकपाको छ । चुनावी तालमेल गर्ने पक्षमा नेकपा देखिएको छैन । नेकपाले १६४ निर्वाचन क्षेत्रमा उम्मेदवार उठाएको छ । चुनावी रणनीति, एजेन्डा, वैचारिक स्पष्टता र चुनौतीका विषयमा नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा)का वरिष्ठ नेता एवं प्रचार संयोजक अग्नि सापकोटासँग दृष्टिले गरेको कुराकानीको सम्पादित अंश ।
देशव्यापी रूपमा निर्वाचनको माहोल बढ्दै गएको अवस्थामा नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) कस्ता एजेन्डा लिएर जनतामा जाँदै छ ?
पहिलो कुरा, नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी नै परिवर्तन र अग्रगमनको संवाहक हो। हाम्रै पार्टीका एजेण्डाका आधारमा देश चलिरहेको छ । बीचमा केही समय अलमलिएको जस्तो देखिए पनि अहिले पुनः पहलकदमी सुरु भएको छ । गणतन्त्र, संघीयता, धर्मनिरपेक्षता र समानुपातिक व्यवस्थालाई अझ स्थापित र विकसित गर्दै त्यसकै माध्यमबाट सुशासन कायम गर्ने र भ्रष्टाचार नियन्त्रणका लागि पहल गर्नु नै हाम्रो मुख्य एजेन्डा हो । दोस्रो, जेनजी आन्दोलनले उठाएका सुशासन, भ्रष्टाचार विरुद्धको मुद्दालाई प्राथमिकतामा राखिएको छ । घोषणापत्र निर्माणको काम अन्तिम चरणमा पुगेको छ । देशमा पूर्वाधार विकास, सुशासन, सेवा प्रवाह, न्याय र निष्पक्षता स्थापित गर्नु हाम्रो उद्देश्य हो ।
अर्को महत्त्वपूर्ण विषय संविधानमा हामीले लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक समाजवादको व्यवस्था गरेका छौँ । प्रारम्भिक चरणमा समाजवादउन्मुख राज्य व्यवस्था अवलम्बन गरिएको छ, जसको अर्थ रोजगारी सिर्जना गर्नु हो। बेरोजगारी अन्त्य गर्नु, सामूहिक प्रगति हासिल गर्नु र जनताको जीवनस्तर उकास्नु नै यसको मूल लक्ष्य हो । समाजवादको अर्थ सबै नागरिकले शिक्षा, स्वास्थ्य र रोजगारीमा समान पहुँच पाउनु हो । त्यसपछि मात्रै दिगो समृद्धि सम्भव हुन्छ । समाजवाद एक महान् र दीर्घकालीन प्रक्रिया भएकाले त्यसतर्फ अघि बढ्न अहिले नै समाजवादउन्मुख कार्यक्रमहरू अघि सारिएका छन् ।
जेनजी विद्रोहका कारण २०८४ को निर्वाचन २०८२ मै हुँदैछ। जेनजी आन्दोलनको मुख्य माग भ्रष्टाचार अन्त्य र सुशासन थियो । यस सवालमा नेकपाले अन्य दलभन्दा फरक के गर्न सक्छ ?
नेकपा (तत्कालीन नेकपा माओवादी र नेकपा एकीकृत समाजवादीसमेत सामेल) नेतृत्वको सरकारले भ्रष्टाचारविरुद्ध ठुलो अभियान सञ्चालन गरेको थियो । भ्रष्टाचारविरुद्ध कदम चाल्ने क्रममा सरकारबाट बाहिरिनुपरेको हो । भ्रष्टाचारविरुद्ध शून्य सहनशीलता कायम गर्नुपर्छ भन्नेमा हामी स्पष्ट छौँ । अर्कोतर्फ, अहिले देखिएको अराजकता र विचारहीनताको अवस्था गम्भीर छ। दर्शन, विचार, सिद्धान्त, दृष्टिकोण, रणनीति, नीति र कार्यक्रममाथि आवश्यक बहस हुन सकेको छैन । संसदसमेत एक प्रकारले निष्क्रिय बनेको थियो, जसकै कारण देश बहुआयामिक संकटमा फसेको छ । यसको मूल कारण विचारहीनता नै हो ।
त्यसकारण हामी वैचारिक बहस सृजना गर्छौँ । उक्त बहसमा नेकपाको दर्शन, सिद्धान्त, विचार र राजनीतिक कार्यदिशा त रहने नै छ, त्यससँगै नेपालको राष्ट्रिय दृष्टिकोण कस्तो हुने भन्ने विषयमा पनि छलफल गरिन्छ । नेपालको साझा दृष्टिकोण निर्माणका लागि सबै राजनीतिक दल, विभिन्न संघसंस्था तथा समाजका अगुवालाई समेटेर अघि बढ्ने हाम्रो नीति छ । पार्टी एकताको प्रक्रिया अझै अगाडि बढ्नेछ भने त्यससँगै वृहत् संयुक्त मोर्चा निर्माण गरिनेछ । उक्त मोर्चामा राजनीतिक दल, विभिन्न संघसंस्था र नागरिक अगुवाहरू सहभागी हुनेछन् ।
यस मोर्चामार्फत देशभक्तिपूर्ण अभियान सञ्चालन गर्दै राष्ट्रिय स्वतन्त्रता, सार्वभौमिकता, आत्मनिर्भरता र विशेषगरी आत्मनिर्णयको अधिकारलाई स्थापित गर्ने लक्ष्य लिइएको छ । आत्मनिर्णयको अधिकार संरक्षण गर्दै समग्र देशलाई एकताबद्ध गर्ने प्रक्रियामा नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीले नेतृत्वदायी भूमिका खेल्नुपर्छ भन्ने विचारसहित राजनीतिक कार्यदिशाको घोषणापत्र निर्माण भइरहेको छ ।
अहिलेको चुनावमा ‘नयाँ कि पुरानो’ भन्ने भाष्य निर्माण गर्न खोजिँदैछ नि ?
अहिले धेरैले आफूलाई नयाँ–नयाँ भनेर प्रस्तुत गरिरहेका छन्। तर ती नयाँ भनिएकासँग न त स्पष्ट विचार छ, न सिद्धान्त, न दृष्टिकोण नै छ, न राष्ट्रका ज्वलन्त एजेन्डाहरू प्रस्तुत गर्न सकेका छन् । आफूलाई नयाँ भन्ने रास्वपा पार्टी र बालेन साहबीच भएको १० बुँदे सहमतिमा पनि प्राविधिक विषयबाहेक अन्य कुनै ठोस राजनीतिक एजेन्डा देखिँदैन । सामाजिक सञ्जालमा नयाँपनको नाममा स्टन्टवाजी गरिएको छ र प्रविधिको अत्यधिक दुरुपयोग गर्दै जनतालाई भ्रमित गर्ने प्रयास भइरहेको छ । तर यस्तो भ्रम दीर्घकालीन हुँदैन । उनीहरूको लोकप्रियताको ग्राफ क्रमशः घट्दै गएको छ । सुरुमा जनतामा ‘नयाँ भनेका कहाँबाट आएका हुन्, कस्ता होलान्’ भन्ने उत्सुकता थियो । अहिले भने तीमध्ये धेरैजसो हिजो व्यापार–व्यवसायमा संलग्न रहेका, कतिपय त ठगीधन्दा सम्म जोडिएका व्यक्तिहरू नै अगाडि देखिँदा जनताको भ्रम क्रमशः हट्दै गएको छ । केही समयसम्म जनतालाई भ्रममा पार्न सकिएला, तर अन्ततः जनताको मन जित्न विचार, सिद्धान्त र स्पष्ट एजेन्डा अनिवार्य हुन्छ। विश्वसनीय आधारसहितको राजनीतिक कार्यदिशा प्रस्तुत गर्न सक्नु नै दीर्घकालीन विश्वासको आधार हो ।
एकातिर रास्वपा छ भने अर्कोतिर कांग्रेस र एमालेजस्ता पुराना दलहरू छन् । यी दुवै पक्षलाई चिरेर नेकपा कसरी अगाडि बढ्छ ?
यी दुवैलाई छाडेर हाम्रो पार्टी आफ्नै मार्गमा अगाडि बढिरहेको छ । एमाले अहिले इतिहासमै सबैभन्दा रक्षात्मक अवस्थामा पुगेको छ । पार्टीभित्र गहिरो निराशा र असन्तुष्टि छ, असाध्यै ठूलो छटपटी देखिन्छ । एमालेबाट दिनदिनै अन्य पार्टीमा प्रवेश गर्ने लहर चलेको छ, सिंगो जिल्ला कमिटीहरू नै प्रवेश गरेका उदाहरण छन्। एमाले अब राष्ट्रिय राजनीतिबाट क्रमशः रिङआउट हुँदै गएको देखिन्छ ।
कांग्रेसको अवस्था पनि फरक छैन । पार्टीभित्र गहिरो अन्तर्विरोध छ र एकताबद्ध कांग्रेस देखिँदैन । विशेष महाधिवेशनको समयमा केही सुधार होला कि भन्ने अपेक्षा थियो, तर अहिले कांग्रेसले कुनै ठोस पहलकदमी लिन सकेको छैन । देशभर कांग्रेसको पक्षमा नागरिकहरू खुलेर उभिएको अवस्था पनि छैन । त्यसकारण अहिले निर्वाचनमा कांग्रेस र एमाले नेकपाका लागि प्रमुख चुनौती रहेनन् भन्ने हाम्रो निष्कर्ष छ ।
सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा के हो भने, वैचारिक, राजनीतिक, एजेण्डागत, पहलकदमी र नेतृत्वको गतिशीलताको हिसाबले नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी नै अहिले सबैभन्दा अगाडि छ । कम्युनिष्ट आन्दोलनको मूलधार अब नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी नै भएको छ । नेपाली जनताले क्रमशः के बुझ्न थालेका छन् भने, अन्ततः यो देशलाई निकास दिन सक्ने शक्ति नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी र त्यसका नेता नै हुन् । कमरेड प्रचण्ड र कमरेड माधवकुमार नेपालको नेतृत्वले देशलाई निकास दिन सक्छ भन्ने विश्वास बिस्तारै जनतामा बस्दै गएको छ । यही नै भरोसा गर्न सकिने शक्ति हो भन्ने जनताले बुझ्दै गएका छन् ।
नेकपाले विगतको मूल्यांकन कसरी गरेको छ ? सुधारका ठोस योजना के–के छन् ?
हामीले विगतमा केही कमिकमजोरी, त्रुटि ग¥यौँ । जनताप्रति अलि बेवास्ता भयो । हाम्रो वर्गलाई हामीले छोड्यौँ । वर्ग दृष्टिकोण पनि कमजोर भयो । हामीले त्यसकको समीक्षा ग¥यौँ र आत्माआलोचना पनि ग¥यौँ । त्यसैले हामी जनतातिर फर्कियौँ । जनता पनि हामीतिर फर्किएको छ । जनता र नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीबीच अब एकरुपता आएको छ । भदौ २४ को ठुलो विध्वंसले देशको आत्मा नै जलिसकेपछि हामीले पनि गम्भीर समीक्षा ग¥यौँ । जनताको मथिंगल पनि नराम्रोसित हल्लियो । त्यसको बिचबाट हामीले हाम्रा विगतका गल्ती, कमजोरी स्वीका¥यौँ । त्यसकारण हाम्रो हातमा बिस्तारै पहलकदमी आउँदैछ ।
चुनावी तालमेलका चर्चा/परिचर्चा पनि हुने गरेका छन् ? चुनावी तालमेलको सम्भावना छ ?
चुनावी तालमेलको सम्भावना छैन । हामीले १६४ निर्वाचन क्षेत्रमा उम्मेदवार उठाइसक्यौँ । उम्मेदवारले आफ्नो प्रचारलाई तीव्र, घनीभूत बनाइरहेका छन् । देशैभरि उम्मेदवार, कार्यकर्ता, समर्थन, शुभचिन्तक र जनताको मनोबल उठेको छ । तालमेल, गठबन्धनको कुरासमेत नभनियोस्, त्यसले चुनावी बेगलाई कमजोर बनाउँछ भनेर तल्लो तहबाटै खबरदारी आइरहेको छ । एक्लै निर्वाचन लडेको हुनाले हाम्रा साथीहरूको मनोबल उच्च छ । हामीले अघिल्लो चोटी ४४ क्षेत्रमा मात्रै उम्मेदवार उठाएका थियौँ, अहिले १६४ ठाउँमा उठाएका छौँ । प्रत्यक्षमा पनि हाम्रो धेरै राम्रो सिट आउँछ । समानुपातिकमा त झन् गुणात्मक ढंगले बढ्छ । त्यसकारण हामीले चुनावी गठबन्धन÷तालमेललगायतका कुरालाई खारेज गरेका छौँ ।
माओवादी, एकीकृत समाजवादीसहित विभिन्न २३ वटा घटक मिलेर नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी बनेको छ । यसको निर्वाचनमा परिणाम कस्तो आउँला ?
हामीले प्रारम्भिक रूपमा समीक्षा गर्दा ६७ स्थानमा राम्रो हुन्छ, त्यहाँ ध्यान दिनुपर्छ । ५६ स्थानमा विशेष राम्रो हुन्छ, त्यसलाई जोड दिनुपर्छ । अरू बाँकीलाई सामान्यमा राख्नुपर्छ भन्ने हाम्रो समीक्षात्मक निष्कर्ष निस्केको छ । आजको दिनसम्म आइपुग्दा त्यो निष्कर्ष सही साबित हुन्छ भन्ने लाग्छ ।
संयोजक प्रचण्ड चुनाव क्षेत्र फेर्दै हिँड्नुको कारण के हो ?
विरोधीहरूले ‘निर्वाचन क्षेत्र बदल्दै हिँडेको हार्ने भएर’ भन्छन् । २०६४ को पहिलो संविधान सभा निर्वाचन लड्दै निर्वाचन क्षेत्र रोल्पा र काठमाडौं रोजेको हो । त्यो बेला हार्ने भनेर होइन । त्यतिबेला बहुमत क्षेत्र नै जितिएको थियो । पहिलो त, निर्वाचन क्षेत्र फेर्नु प्रचण्डको गतिशीलता हो । दोस्रो, अहिले पहाड, कहिले मधेश, कहिले आधार इलाका, कहिले आफूले पढाएको ठाउँ गोरखा, कहिले कर्मभूमि चितवन सबैतिरबाट निर्वाचन लड्नुभएको छ । प्रतिकारात्मक सन्देश दिनका लागि खासखास क्षेत्रबाट प्रचण्डले निर्वाचन लड्दै आउनुभएको छ । पहिला रोल्पा उठ्नुभयो । रोल्पा र रुकुम भनेको आधार इलाका नै हो । त्यो आधार इलाकामा अहिले जानुपर्छ भनेर पार्टीले सोचेर प्रचण्डलाई त्यहाँ पठाएको हो ।
प्रत्यक्ष जनसम्पर्क र डिजिटल अभियानमार्फत प्रचारको कामलाई नेकपाले कसरी जोडिएको छ ?
अहिले एआईको दुरुपयोग गरेर भ्रम छर्ने काम भइरहेको छ । भ्रम लामो समय टिक्दैन । भोट दिने जनता धेरै सचेत छन् । हाम्रो तागत भनेकै जनता हुन् । हामी जनतामै भर परेका छौँ । हामी हाम्रै तरिकाले निर्वाचन लड्नुपर्छ, लड्छौँ । हामीले केन्द्र, प्रदेश र स्थानीय तहसम्म धेरै राम्रो तयारी गर्दैछौँ । बुथमा पनि हामी राम्रो तयारी गर्छौँ । स्वयंसेवक दलहरू पनि बनाउँछौँ । जनताको इच्छाअनुसार स्वतन्त्रतापूर्वक भोट हाल्ने वातावरण बनाउनका लागि हामी अधिकतम प्रयत्न गर्छौँ । विज्ञान, प्रविधिले अहिले जुन चमत्कार गरेको छ । त्यो चमत्कारलाई पनि हामी सदुपयोग गर्छौँ । फेरि पनि अन्तिम तागत भनेको जनता नै हुन् । भोट हाल्ने जनताले हो । जनतालाई भ्रमित हुन नदिनका लागि जनताको घरदैलोमा निरन्तर गइराखेका छौँ । एउटा कुरा प्रस्ट भनौँ–नयाँ भन्नेहरूले हावामा तावा खाइरहेका छन् । जरासम्म पुगेका त हामी छौँ नि । अहिले पनि हाम्रा कुराहरू जरासम्म पुगेको छ ।
जनतालाई त्यसले शीतलता दिएको छ । नयाँ भन्नेहरू हावामा तैरिरहेका छन् । उनीहरूको भर त्यही सामाजिक सञ्जालमा मात्रै छ । सामाजिक सञ्जालले केही दिन त भ्रममा पार्लान्, चुनाव आउने दिनसम्म त्यस्ता भ्रम बेलुन फुटेको जस्तो फुट्छ । हावामा भएको कुरा धेरै दिन अडिँदैन । त्यो उजागर हुन अनिवार्य छ । भ्रममा पारेर जनतालाई धोका दिने, विश्वासघात गर्ने कुरा धेरै दिन चल्ने वाला छैन ।
