स्वाभिमानको मापन
न सीमाका डिलमा उभिएर गरिन्छ,
न त नाराका उच्च स्वरले।
यो त मापन हुन्छ।
राष्ट्रले संकटका घडीमा
कति विवेक देखायो भन्ने आधारमा।
स्वाभिमान के केवल
मुट्ठी कसेर बोल्नु हो?
के केवल विरोधका शब्दहरूमा
देशप्रेमको अर्थ खोज्नु हो?
यदि त्यही हो भने,
इतिहासका अनेक युद्धहरू
विजयका कथाभन्दा बढी
विनाशका स्मारक किन बने?
राष्ट्रको गौरव
अरूलाई होच्याएर उभिँदैन,
बरु आफ्ना मूल्य,
आफ्नो अस्मिता र अधिकारको रक्षामा अडिग रहन सक्नुमा हुन्छ।
कूटनीति झुकाइ होइन,
यो त राष्ट्रहितको बुद्धिमानी यात्रा हो;
जहाँ संवादका ढोका खुला रहन्छन्,
तर आत्मसम्मानका आधारहरू
कहिल्यै भत्काइँदैनन्।
राष्ट्र तब बलियो बन्छ
जब उसका नागरिकहरू
आफ्नो इतिहासप्रति गर्व गर्छन्,
वर्तमानप्रति जिम्मेवार बन्छन्
र भविष्यप्रति आशावादी रहन्छन्।
स्वाभिमानको मापन
न त बन्दुकका नालले हुन्छ,
न त भाषणका चर्का लयले,
यो त हुन्छ
जनताको अनुहारमा देखिने विश्वासले,
र राष्ट्रको निर्णयमा झल्किने
स्वतन्त्र चेतनाले।
सगरमाथा जस्तै अग्लो हुनु
केवल भूगोलको विशेषता होइन,
त्यो त विचारको उचाइ पनि हो;
जहाँ आत्मसम्मान अटल रहोस्,
तर सहकार्यका हातहरू पनि
सधैँ अगाडि बढून्।
राष्ट्रको स्वाभिमान
अहंकारको मुकुट होइन,
यो त जिम्मेवारीको धरोहर हो।
यसलाई जोगाउने शक्ति
केवल आवेगमा हुँदैन,
दूरदृष्टि, धैर्य र साहसमा पनि हुन्छ।
त्यसैले–
स्वाभिमानको मापन गर्दा
हामीले केवल आवाज नसुनौँ,
विवेक पनि हेरौँ,
केवल अडान नहेरौँ,
उद्देश्य पनि बुझौँ।
किनकि राष्ट्रको सच्चा स्वाभिमान
त्यहीँ प्रकट हुन्छ–जहाँ अस्मिता सुरक्षित रहोस्,
न्याय सम्मानित बनोस्,
र कूटनीति राष्ट्रहितको
सबैभन्दा बलियो अस्त्र बनोस्।
