Logo
Logo

जीवन यात्रामा सन्तोषको एउटा पाटो


7.7k
Shares

समयको छालले मान्छेलाई कहिले कहाँ कहिले कहाँ पुर्याउँछ । देशमा आइरहेको परिवर्तनले हामीलाई पनि आफ्नो जीवनको मार्गचित्र कोर्न बाध्य पार्दै थियो । २०४६ सालको जनआन्दोलनको छालले सरोजलाई देश फर्कायो । मेरो लेखन कर्मले मलाई भने त्यहीबेला जापान पुर्यायो ।

सरोज देश फर्केपछि अझै उत्साहित भएर ठूलै योजना बनाएछन् । नेपालमा अझै राजतन्त्र नै भएपनि, बहुदलीय प्रजातन्त्रको अभ्यास शुरू भइसकेको थियो । ‘कलिलो प्रजातन्त्र’को त्यो बेला ‘स्वास्थ्यसेवाको जिम्मा लिन राज्य अझै सक्षम भइसकेको थिएन । निजी क्षेत्रले सबै तप्काका आवश्यकतालाई सम्बोधन गर्न सक्दैन । त्यसैले स्वास्थ्य सेवाका नयाँ मोडेलको आवश्यकता छ’ भन्ने निर्णयमा सरोज र उनका साथीहरू पुगेछन् ।

कुनै बेला एउटै भूमिगत संगठनमा संलग्न मेरो पुरानो साथी सुमनको जापानी साथीहरूसँग राम्रो सम्बन्ध बनिसकेको थियो । सरोज देश फर्के बित्तिकै अचानक सुमनसँग भेट भएछ र आफ्नो योजनाबारे उनलाई केही सुनाएछन् । सुमनले सरोजलाई उनका साथी कुराउचीसँग चिनापर्ची गराइदिएपछि ती जापानी साथीले पनि सहयोग गर्ने वचन दिएछन् ।

सरोजका सबभन्दा नजिकका साथीहरूमा डा. भरत प्रधान एक हुनुहुन्थ्यो । उहाँ र सरोजका बीच जीवनका हरेक महत्वपूर्ण निर्णय, भोगाई र सुखदुःख ‘शेयर’ हुन्थ्यो । उनीहरू साथीभन्दा पनि बढी दाजुभाइ जस्तै थिए ।

भरत दाइ ०४६ सालको आन्दोलनपछि बनेको मन्त्रीमण्डलका स्वास्थ्यमन्त्री डा. मथुरा श्रेष्ठका सल्लाहकार हुनुहुथ्यो । भरत दाइसँग आफ्नो योजनाबारे कुरा गर्ने नै भए ।

त्योबेला अन्यत्रजस्तै नेपालमा पनि गैरसरकारी संस्थाहरू धमाधम जन्मदै थिए । गौरी प्रधान आफ्नै भाइजस्ता थिए सरोजको । र, उनले ‘गैरसरकारी आन्दोलन’को महत्वपूर्ण अनुभव प्राप्त गरिसकेका थिए ।

उनीलगायत साथीहरूको सल्लाहअनुसार गैरसरकारी संस्थामार्फत नै स्वास्थ्यसेवाका काम गर्ने निर्णय भएछ । र, ‘जनस्वास्थ्य सरोकार ट्रष्ट’ (फेक्ट) नामको गैसस दर्ता गरेर सरोज आफ्नो थेसिस पूरा गर्न छोरीलाई घरमै छोडेर सांघाई फर्के ।

यसरी सरकारको महत्वपूर्ण ठाउँमा कार्यरत भरत दाइ, गैससका अनुभवी गौरी, र जापानी मित्रहरूका धनी सुमनको सहयोग पाएपछि आफ्नो परिकल्पना साकार हुनेछ भनेर ढुक्क भएर फर्किएका थिए सरोज । ०४६ को आन्दोलनले मलजल गरेको एउटा सकारात्मक सोँच र आशावादीता थियो त्यो ।

आज त्यही संस्था– फेक्टको छातामुनी ‘काठमाडौँ मोडेल अस्पताल’ र कीर्तिपुर अस्पताल मात्र हैन, ग्रामीण स्वास्थ्य, महिला स्वास्थ्य, जनस्वास्थ्यसँग सम्बन्धित अनेक कार्यक्रम सञ्चालन भइरहेका छन् ।

नर्सिङ स्कुललगायत स्वास्थ्यकर्मी उत्पादन गर्ने अनेक स्कुलहरू मात्र हैन, देशका लागि विशेषज्ञ डाक्टरहरू नै उत्पादन गर्ने काम भइरहेका छन् ।

संस्थाको सुरुवातका बेलादेखि नै अतिविकट र अविकसित गाउँहरूबाट हाइस्कुलसमेत पूरा गर्न नसकेकाहरूलाई समेत प्राथमिक स्वास्थ्य सेवाको तालिम दिएर पठाउने काम गरे सरोजले ।

अहिले त्यसको कुनै महत्व नदेखिए पनि त्यतिबेला स्वास्थ्य सुविधाको नाममा पटक्कै केही नभएको चितवनका चेपाङ गाउँदेखि लिएर म्याग्दीका विकट पहाडहरूमा प्राथमिक स्वास्थ्यका काम गर्न सक्ने ‘तृणमूल स्वास्थ्यकर्मी’ तयार भएका थिए ।

‘चिकित्सा सेवालाई रहस्यीकरणबाट मुक्त गराउने’ उनका सोँचले निकास पाउन थाले । र, ‘जनताको सशक्तिकरणका निम्ति स्वास्थ्य’ जस्ता नाराले फेक्टभित्र प्रवेश पाए । त्यही कामले पुराना मित्र महावीर पुनसँग उनको पुनर्मिलन गरायो । यहाँसम्म आइपुग्दा प्रत्यक्ष स्वास्थ्यसेवा बाहेक करिब हजार जनालाई काम माम दिन सक्ने भएको छ फेक्ट ।

यो सब एकजनाको प्रयासले सम्भव भएको हैन । हुन सक्ने नै थिएन । एकजना डाक्टरको सपना पूरा गर्ने काम घनिष्ठ सहयोगी मित्रहरूले नै गरेका हुन् । र, ती सहयोगीको लिष्ट लामो छ ।

फेक्टको वर्तमानमा ओझेल परेका धेरै साथीलाई सम्झने क्रममा सरोज भन्छन्– ‘ती साथीको अमूल्य सहयोग जसरी बिर्सिइएको छ, हामी पनि त्यसैगरी बिर्सिइने छौँ एकदिन । तर, संसार चलिनै रहनेछ । यही त हो संसारको नियम– अनित्य, अनात्म, दुःख !’

केही नयाँ निर्माण गरेपछि यथाशक्य छिटो आफ्ना मित्र र खासगरि नयाँ पुस्ताका सहकर्मीलाई जिम्मा लगाउने उनको पुरानै बानी हो । यो कुरा बुझ्न र पचाउन मलाई बेला बेलामा गाह्रै पनि हुन्थ्यो ।

तर, ‘अब म रिटायर हुने बेला भयो’ भनेर समय भन्दा अगाडि रिटायर्ड हुन हतारिए । उनी घर बसेका बेला पनि हरेक दिन आफुले जन्माएको संस्था र सर्जिकल डिपार्टमेन्टको गतिविधिलाई अनलाइन प्लेटफर्ममा हेर्दै हरेक सफलतामा मुसुक्क हाँस्छन् । मलाई उनको नयाँ पुस्ताप्रतिको विश्वास र पुस्तान्तरणको तदारूकताको औचित्यबोध हुन्छ, गर्व लाग्छ ।

आफैले हुर्काएका नयाँ पुस्ताका डाक्टरको तारिफ गरेर उनी नथाकेको देख्दा उनमा म एउटा ‘पिता’ देख्छु । एकजना संस्थापकको हैसियतमा उनको केही संलग्नता फेक्टमा अझै कायम छ । तर, नयाँ पुस्ताको नेतृत्व, व्यवस्थापन र निर्णयमा उनी कुनै हस्तक्षेप गर्दैनन् ।

उनी भन्छन्– ‘अबको मेरो काम सल्लाहकारको मात्र हो । र, सल्लाहकारको काम भनेको सल्लाह माग्दा दिने हो । नमागिएको सल्लाह दिनु हस्तक्षेप हुन्छ । म हस्तक्षेप गर्न चाहन्नँ ।’

‘जीवनमा असल सपना देख्नुपर्छ, देखेका सुन्दर सपना साकार पार्न प्रतिवद्ध हुने हो भने समयले एकदिन ती पूरा गरिदिन्छन’ भनेको साँच्चै हो रहेछ ।

आफू गर्भवती भएका बेला जब आर्थिक अभावले गाँजेको थियो, सपनामा मात्र दौडिरहेको आफ्नो लोग्नेप्रति आक्रोशित पनि हुन्थेँ । उनको हठ देखेर बेला बेलामा दिक्क र दुःखी हुन्थेँ । उनलाई अव्यवहारिक भनेर गाली पनि गर्थेँ ।

अहिले उनको सोँच र परिश्रमले सिञ्चित भएको संस्थाले जे गर्न सकेको छ । र, जे–जे गर्न सक्ने सम्भावना बोकेको छ, त्यो देखेर मलाई सन्तोष लाग्छ ।

भर्खरै मात्र फेरि एकपल्ट मेरो मिर्गौलाबाट पत्थर निकाल्ने अपरेशन भयो । अढाई महिनामा दुईचोटी फरक फरक अपरेशन भए । दुई भिन्न युनिटका क्षमतावान डाक्टरहरुले अपरेशन गरे । म हाँसीहाँसी थिएटरमा पसेँ । डाक्टर, नर्स र अन्य स्वास्थ्यकर्मीहरूकै जिम्मामा शरीरलाई छोडिदिएँ ।

आफ्नी श्रीमतीको अपरेशन आफ्नै भाई, छोरा–भतिजजस्ता आफैले हुर्काएका डाक्टरहरूले गरेको मेरो अपरेशनमा उनी त गर्व मान्ने नै भए । यी हरफहरू लेखिरहँदा मेरो पछिल्लो अपरेशन भएको ठीक एकहप्ता भएको छ । अपरेशनको भोलिपल्ट नै घर फर्केँ ।

पहिला पहिला घरको वास्तै नगरी रातभर काम गर्ने लोग्नेसँग उठ्ने रिस अहिले कता गयो कता । पैसा नकमाउने डाक्टरकी श्रीमती भएर आर्थिक अभावको भार बोकेकी म यति बेला आफै बिरामी भएर हेर्दा डाक्टरलाई बुझ्ने मौका पाएकी छु ।

‘मैले जस्तै सबै बिरामीले मायाँ पाउन’ भन्दा सरोज भन्छन्– ‘नयाँ पुस्ताका थोरै असल मानिस अहिले त्यही सपना पूरा गर्न लागिरहेका छन् …।’

दृष्टि न्युज

तपाईंको दृष्टिकोण

यस समाचारमा आफ्नो प्रतिक्रिया दिनुहोस्

प्रतिक्रिया लेख्नुहोस्

तपाईंको इमेल सार्वजनिक गरिने छैन । प्रतिक्रिया स्वीकृत भएपछि मात्र देखिन्छ ।

0 / 2000